Қызметкерлердің медициналық тексерулері еңбек қауіпсіздігі жүйесінің және аурулардың алдын алудың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Олар қызметкерлердің денсаулығын сақтау, кәсіби және жалпы аурулардың алдын алу, сондай-ақ қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз ету мақсатында жүргізіледі.
Қазіргі таңда өндірістік процестердің күрделенуі, зиянды факторлардың көбеюі және еңбек жағдайларының өзгеруі медициналық тексерулердің маңыздылығын арттырып отыр. Осыған байланысты оларды уақтылы және сапалы ұйымдастыру – жұмыс беруші мен қызметкердің ортақ міндеті.
Медициналық тексерулердің негізгі мақсаттары
Медициналық тексерулердің басты мақсаттары мыналар болып табылады:
Медициналық тексерулердің маңызы
1. Ауруларды ерте анықтау
Тұрақты тексерулер созылмалы және жасырын түрде өтетін ауруларды бастапқы кезеңінде анықтауға мүмкіндік береді.
2. Кәсіби аурулардың алдын алу
Өндірістік факторлардың (шаң, шу, діріл, химиялық заттар) әсерінен туындайтын аурулардың алдын алуда маңызды рөл атқарады.
3. Қоғамдық денсаулықты қорғау
Әсіресе халықпен тікелей жұмыс істейтін қызметкерлер үшін (қоғамдық тамақтану, білім беру, медицина) медициналық тексерулер инфекциялардың таралуын болдырмайды.
4. Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету
Денсаулық жағдайы белгілі бір талаптарға сәйкес келмейтін қызметкерлерді қауіпті жұмыстарға жібермеу арқылы жазатайым оқиғалардың алдын алады.
5. Экономикалық тиімділік
Жұмысқа қабілетті, дені сау қызметкерлер ұйымның тиімділігін арттырады және жұмысқа жарамсыздық күндерін азайтады.
Медициналық тексерулердің түрлері
1. Алдын ала медициналық тексерулер
Жұмысқа қабылдау алдында жүргізіледі. Мақсаты – қызметкердің денсаулық жағдайының болашақ жұмысына сәйкестігін анықтау.
2. Мерзімдік медициналық тексерулер
Белгіленген уақыт аралығында өткізіледі. Жиілігі еңбек жағдайына байланысты (жыл сайын немесе бірнеше жылда бір рет).
3. Кезектен тыс медициналық тексерулер
Қызметкердің шағымдары болғанда, еңбек жағдайы өзгергенде немесе дәрігердің ұсынысы бойынша жүргізіледі.
4. Мақсатты медициналық тексерулер
Белгілі бір ауруларды (мысалы, туберкулез, жұқпалы аурулар) анықтау мақсатында жүргізіледі.
5. Ауысым алдындағы және ауысымнан кейінгі тексерулер
Көлік жүргізушілері мен қауіпті жұмыстар атқаратын қызметкерлер үшін маңызды.
Медициналық тексерулерді өткізу тәртібі
1. Қызметкерлер тізімін анықтау
Жұмыс беруші тексеруден өтетін қызметкерлердің тізімін жасайды.
2. Медициналық ұйымды таңдау
Тексерулер лицензиясы бар медициналық ұйымдарда жүргізіледі.
3. Жоспарлау және ұйымдастыру
Тексерулердің мерзімі мен тәртібі белгіленеді.
4. Медициналық тексеру жүргізу
Келесі тексерулер қамтылады:
5. Медициналық қорытынды беру
Қызметкердің:
6. Нәтижелер бойынша шаралар қабылдау
Қажет болған жағдайда:
Жұмыс беруші мен қызметкердің жауапкершілігі
Жұмыс берушінің міндеттері:
Қызметкердің міндеттері:
Қазіргі заманғы тәсілдер мен цифрландыру
Соңғы жылдары медициналық тексерулерді ұйымдастыруда цифрлық технологиялар енгізілуде:
Бұл шаралар тексерулердің сапасын арттырып, уақытты үнемдеуге мүмкіндік береді.
Нормативтік-құқықтық база
Қазақстан Республикасында медициналық тексерулер келесі құжаттармен реттеледі:
Қорытынды
Қызметкерлердің медициналық тексерулері – еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етудің және аурулардың алдын алудың тиімді құралы. Оларды жүйелі түрде және сапалы өткізу қызметкерлердің денсаулығын сақтауға, өндірістегі қауіпсіздікті арттыруға және қоғамның әл-ауқатын жақсартуға ықпал етеді.
Медициналық тексерулерді дұрыс ұйымдастыру – тұрақты және қауіпсіз еңбек қатынастарының негізі болып табылады.
Жамбыл аудандық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқарма басшысы — Ғ.Ә. Әбділда